Giãn phế quản là một bệnh lý hô hấp mạn tính thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót ở giai đoạn sớm do triệu chứng không điển hình. Việc nhận biết đúng và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Giãn phế quản là gì?
Giãn phế quản (GPQ) là tình trạng giãn không hồi phục của một hoặc nhiều phế quản, với đường kính thường trên 2 mm. Đây là một bệnh lý hô hấp mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng ho kéo dài, tăng tiết đờm và các đợt nhiễm trùng tái phát nhiều lần.
Bản chất của bệnh là sự phá hủy cấu trúc thành phế quản do quá trình viêm và nhiễm trùng kéo dài, dẫn đến mất khả năng làm sạch đường thở tự nhiên.
Nguyên nhân gây giãn phế quản
Giãn phế quản có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:
• Bệnh lý bẩm sinh và di truyền (điển hình như xơ nang)
• Bệnh tự miễn: viêm khớp dạng thấp, xơ cứng bì
• Suy giảm miễn dịch
• Nhiễm trùng hô hấp nặng trước đây, đặc biệt là lao phổi
• Dị vật đường thở gây tắc nghẽn kéo dài
Trong nhiều trường hợp, bệnh tiến triển âm thầm sau các đợt nhiễm trùng phổi mà không được phát hiện và điều trị triệt để.
Triệu chứng thường gặp
Người bệnh giãn phế quản thường có các biểu hiện:
• Ho kéo dài, dai dẳng
• Khạc đờm nhiều, đờm nhầy hoặc mủ
• Ho ra máu (ở một số trường hợp)
• Khó thở, tức ngực
• Nhiễm trùng hô hấp tái phát nhiều lần
Trong đó, ho và khạc đờm mạn tính là hai triệu chứng điển hình và gặp phổ biến nhất.
Chẩn đoán bệnh
Giãn phế quản thường khó chẩn đoán ở giai đoạn sớm do triệu chứng không đặc hiệu. Nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện sau khi đã nhập viện điều trị nhiều lần.
Phòng ngừa giãn phế quản
Các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh gồm:
• Tiêm chủng đầy đủ: vắc xin cúm, phế cầu định kỳ
• Tránh các yếu tố nguy cơ: không hút thuốc, tránh khói bụi, ô nhiễm
• Giữ vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên, vệ sinh mũi họng
• Tập phục hồi chức năng hô hấp: tập thở, vỗ rung dẫn lưu đờm mỗi ngày
• Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống đầy đủ, giữ ấm cơ thể
Việc nhận biết sớm các triệu chứng và dấu hiệu đợt cấp của giãn phế quản đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Người dân hãy chủ động thăm khám khi có biểu hiện ho kéo dài, khạc đờm thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống và hạn chế biến chứng.
Tác giả bài viết: Bác sĩ Nguyễn Thị Bích – Khoa Nội 5, Bệnh viện Phổi Nghệ An